به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایرنا، در شرایط بحرانی مانند وقوع طوفان‌های شن، گردوغبار شدید یا آلودگی فوق‌العاده هوا، اولین و مهمترین راهکار محافظت از چشم، استفاده از عینک‌های ایمنی استاندارد یا حداقل عینک‌های آفتابی پوششی است. متخصصان چشم‌پزشکی تأکید دارند که عینک‌های طبی معمولی بدون پوشش جانبی، نمی‌توانند مانع نفوذ ذرات ریز گردوغبار یا مواد محرک به سطح چشم شوند.

در بحران‌هایی که احتمال پرتاب اجسام یا مواد شیمیایی وجود دارد، استفاده از شیلدهای صورت یا عینک‌های ضدشکاف نیز توصیه می‌شود.

در شرایطی که فرد دچار ورود جسم خارجی یا ماده شیمیایی به چشم می‌شود، کارشناسان بر لزوم خودداری از مالش چشم تأکید می‌کنند.

مالش چشم می‌تواند باعث خراشیدگی قرنیه، نفوذ عمیق‌تر ذرات و تشدید التهاب شود. نخستین اقدام صحیح، شست‌وشوی فراوان چشم با آب سالم و تمیز یا سرم فیزیولوژیک است. این شست‌وشو باید حداقل به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه و با پلک‌های باز ادامه یابد تا ماده تحریک‌کننده به‌طور کامل خارج شود.

مدیریت استرس و حفظ آرامش در لحظات اولیه بحران، خود یکی از راهکارهای غیرمستقیم اما حیاتی برای محافظت از چشم است. اضطراب شدید اغلب منجر به حرکات ناگهانی، مالش بیشتر چشم‌ها و تصمیم‌گیری‌های اشتباه می‌شود. متخصصان آموزش‌های همگانی را کلید کاهش آسیب‌های چشمی در بحران می‌دانند و بر لزوم آگاهی خانواده‌ها از اقدامات صحیح اولیه قبل از انتقال مصدوم به مرکز درمانی تأکید دارند.

در بحران‌هایی که با تخریب ساختمان‌ها، آوار یا شکستن اشیاء همراه است، خطر آسیب‌های نافذ و پارگی کره چشم افزایش می‌یابد.

در چنین مواردی، به‌هیچ‌وجه نباید سعی در خارج کردن جسم فرو رفته از چشم کرد و نباید به کاسه چشم فشار آورد. بهترین اقدام، پوشاندن چشم با یک محافظ مقعر (مانند نصف لیوان پلاستیکی) بدون تماس با سطح چشم و مراجعه فوری به اورژانس چشم‌پزشکی است.

در شرایط بحران‌های زیست‌محیطی مانند آتش‌سوزی‌های گسترده یا نشت مواد شیمیایی، بخارات و دودهای سمی می‌توانند آسیب‌های شدیدی به لایه سطحی چشم وارد کنند. استفاده از ماسک‌های تنفسی کامل یا عینک‌های ضدبخار که فضای اطراف چشم را ایزوله می‌کنند، از راهکارهای اساسی پیشگیری محسوب می‌شود. همچنین توصیه می‌شود افراد در چنین شرایطی تا حد امکان از حضور در فضای باز خودداری کرده و در صورت خروج، حتماً از تجهیزات محافظتی استفاده کنند.

یکی از راهکارهای مهم که معمولاً کمتر به آن توجه می‌شود، بهداشت دست‌ها در شرایط بحرانی است. لمس مکرر چشم‌ها با دست‌های آلوده، به‌ویژه هنگامی که آب سالم و امکانات بهداشتی محدود است، یکی از مهمترین عوامل انتقال عفونت‌های چشمی به شمار می‌رود.

شست‌وشوی مکرر دست‌ها با آب و صابون یا استفاده از مواد ضدعفونی‌کننده در چنین شرایطی نقشی حیاتی در پیشگیری از التهاب‌ها و عفونت‌های ثانویه دارد.

کارشناسان سلامت یادآور می‌شوند که پس از پایان شرایط بحرانی، پیگیری وضعیت چشم‌ها از طریق مراجعه به مراکز تخصصی ضروری است. بسیاری از آسیب‌های چشمی ممکن است در ابتدا علائم آشکاری نداشته باشند، اما در بلندمدت به عوارضی همچون کاهش دید، خشکی مزمن چشم یا زخم قرنیه منجر شوند. از این رو، ارتقای آگاهی عمومی و نهادینه کردن آموزش‌های پایه مراقبت از چشم در بحران‌ها، بخشی از الزامات تاب‌آوری سلامت جامعه محسوب می‌شود.

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران نیز در اطلاعیه‌ای نکات تکمیلی و ضروری زیر را برای مراقبت از چشم‌ها اعلام کرده است: استفاده از عینک‌های محافظ غیرشیشه‌ای (ضدشکست و نشکن)، به ویژه در مکان‌هایی که در معرض خطر تجاوز هوایی قرار دارند.

در صورت احتمال وقوع انفجار، بلافاصله روی زمین دراز بکشید و از سر و صورت خود با کمک دست یا محافظی مانند کتاب یا بالش محافظت کنید، به ویژه ناحیه چشم.

در صورت بروز هرگونه آسیب چشمی، مصدوم را فوری به مراکز درمانی منتقل کنید.

به هیچ وجه اقدام به خارج کردن هر گونه جسمی که در چشم فرو رفته باشد (ترکش، شیشه و غیره) نکنید، در مواقع تورم پلک و التهاب شبکیه در اثر ضربه، استفاده از کمپرس سرد (یخ یا پارچه مرطوب سرد) تا پیش از مراجعه به پزشک کمک‌کننده است؛ توجه شود که کمپرس را مستقیماً روی کره چشم قرار ندهید.